نسخه صوتی مقاله
متن مقاله به چند بخش تقسیم می‌شود تا کامل خوانده شود.
فهرست مطالب
- فرمول محاسبه وزن شمش فولادی
- جدول کامل وزن شمش بر اساس سایز مقطع (کیلوگرم بر متر)
- جدول وزن سایزهای پرکاربرد در طول ۶ و ۱۲ متر
- چرا وزن واقعی با عدد جدول کمی فرق دارد؟
- پرسش‌های متداول
وزن شمش فولادی از ضرب مساحت مقطع در طول و در چگالی فولاد (حدود ۷۸۵۰ کیلوگرم بر مترمکعب) به دست می‌آید. برای مثال، وزن هر متر شمش ۱۲۵×۱۲۵ میلی‌متر تقریباً ۱۲۲.۷ کیلوگرم است. جدول کامل زیر وزن سایزهای رایج بازار را به‌صورت آماده در اختیار شما می‌گذارد.
فرمول محاسبه وزن شمش فولادی
شمش‌های فولادی معمولاً مقطع مربعی دارند، پس فرمول محاسبه وزن آن‌ها ساده است:
وزن (کیلوگرم) = (ضلع مقطع به متر)² × طول (متر) × ۷۸۵۰
عدد ۷۸۵۰ کیلوگرم بر مترمکعب، چگالی متداول فولادهای کربنی ساده (از جمله گریدهای 3SP، 4SP و 5SP) است که در منابع مهندسی محاسبه وزن فولاد به‌کار می‌رود؛ تفاوت جزئی درصد کربن بین این گریدها، تاثیر محسوسی روی چگالی نهایی ندارد.
مثال محاسبه: برای شمش ۱۲۵×۱۲۵ میلی‌متر در طول ۱۲ متر: ۰.۱۲۵ × ۰.۱۲۵ = ۰.۰۱۵۶۲۵ مترمربع (مساحت مقطع) ۰.۰۱۵۶۲۵ × ۱۲ = ۰.۱۸۷۵ مترمکعب (حجم) ۰.۱۸۷۵ × ۷۸۵۰ = تقریباً ۱۴۷۱.۹ کیلوگرم
۶.۲ جدول کامل وزن شمش فولادی بر اساس سایز مقطع (کیلوگرم بر متر طول)
| سایز مقطع (میلی‌متر) | وزن هر متر طول (کیلوگرم) |
|---|---|
| ۱۰۰×۱۰۰ | ۷۸.۵ |
| ۱۱۰×۱۱۰ | ۹۵.۰ |
| ۱۱۵×۱۱۵ | ۱۰۳.۸ |
| ۱۲۰×۱۲۰ | ۱۱۳.۰ |
| ۱۲۵×۱۲۵ | ۱۲۲.۷ |
| ۱۳۰×۱۳۰ | ۱۳۲.۷ |
| ۱۴۰×۱۴۰ | ۱۵۳.۹ |
| ۱۵۰×۱۵۰ | ۱۷۶.۶ |
| ۱۶۰×۱۶۰ | ۲۰۱.۰ |
| ۱۷۰×۱۷۰ | ۲۲۶.۹ |
| ۱۸۰×۱۸۰ | ۲۵۴.۳ |
| ۱۹۰×۱۹۰ | ۲۸۳.۴ |
| ۲۰۰×۲۰۰ | ۳۱۴.۰ |
جدول وزن سایزهای پرکاربرد در طول ۶ و ۱۲ متر
این چهار سایز، پرکاربردترین ابعاد شمش در بازار داخلی و صادراتی هستند:
| سایز مقطع | وزن در طول ۶ متر | وزن در طول ۱۲ متر |
|---|---|---|
| ۱۰۰×۱۰۰ | ۴۷۱.۰ کیلوگرم | ۹۴۲.۰ کیلوگرم |
| ۱۲۵×۱۲۵ | ۷۳۵.۹ کیلوگرم | ۱۴۷۱.۹ کیلوگرم (≈۱.۴۷ تن) |
| ۱۳۰×۱۳۰ | ۷۹۶.۰ کیلوگرم | ۱۵۹۲.۰ کیلوگرم (≈۱.۵۹ تن) |
| ۱۵۰×۱۵۰ | ۱۰۵۹.۸ کیلوگرم | ۲۱۱۹.۵ کیلوگرم (≈۲.۱۲ تن) |
نکته کاربردی از صنعت: برای تبدیل سریع تناژ سفارش به تعداد شاخه، وزن هر شاخه (طبق جدول بالا) را از وزن کل تناژ درخواستی تقسیم کنید؛ این روش، تخمین اولیه دقیق‌تری از تعداد شمش مورد نیاز نسبت به گرد کردن سرانگشتی می‌دهد.
چرا وزن واقعی شمش با عدد جدول کمی فرق دارد؟
اعداد جدول بالا بر اساس سایز اسمی (Nominal Size) و چگالی استاندارد محاسبه شده‌اند؛ اما وزن واقعی هر شمش در باسکول، معمولاً چند دهم تا حدود یک درصد با این عدد تئوری فاصله دارد. دو دلیل اصلی این اختلاف عبارت‌اند از:
- تلورانس ابعادی خط ریخته‌گری مداوم: ضلع واقعی مقطع شمش، همیشه دقیقاً برابر عدد اسمی نیست و در بازه تلورانس مجاز خط تولید نوسان دارد.
- طول واقعی شاخه: برخی کارخانه‌ها شمش را کمی بلندتر یا کوتاه‌تر از طول اسمی (مثلاً ۱۲ متر) برش می‌زنند.
به همین دلیل، در معاملات B2B با تناژ بالا، وزن واقعی بارگیری‌شده روی باسکول کارخانه، مبنای نهایی تسویه حساب است، نه صرفاً عدد محاسبه‌شده از جدول تئوری.
پرسش‌های متداول
۱. فرمول محاسبه وزن شمش فولادی چیست؟ وزن (کیلوگرم) برابر است با مجذور ضلع مقطع (به متر) ضربدر طول (به متر) ضربدر چگالی فولاد (۷۸۵۰ کیلوگرم بر مترمکعب).
۲. وزن شمش ۱۲۵×۱۲۵ در طول ۱۲ متر چقدر است؟ تقریباً ۱۴۷۱.۹ کیلوگرم (حدود ۱.۴۷ تن) بر اساس چگالی استاندارد فولاد کربنی.
۳. چرا وزن واقعی یک شمش با عدد جدول کمی تفاوت دارد؟ به دلیل تلورانس ابعادی خط ریخته‌گری مداوم و اختلاف جزئی طول واقعی شاخه با طول اسمی. مبنای نهایی معاملات، وزن باسکول کارخانه است.
۴. آیا چگالی شمش‌های 3SP، 4SP و 5SP یکسان است؟ عملاً بله. اختلاف درصد کربن بین این گریدها آن‌قدر کوچک است که تاثیر محسوسی روی چگالی نهایی نمی‌گذارد و همان عدد ۷۸۵۰ کیلوگرم بر مترمکعب برای محاسبه هر سه قابل استفاده است.
۵. شمش‌های فولادی معمولاً در چه طول‌هایی عرضه می‌شوند؟ رایج‌ترین طول‌های عرضه در بازار، ۶ و ۱۲ متر است، هرچند برخی کارخانه‌ها بسته به قرارداد، طول‌های سفارشی دیگر هم تولید می‌کنند.
جمع‌بندی
وزن شمش فولادی با یک فرمول ساده (مجذور ضلع × طول × ۷۸۵۰) قابل محاسبه است، اما برای معاملات دقیق تناژی، همیشه وزن باسکول واقعی کارخانه را ملاک قرار دهید. برای استعلام موجودی، طول‌های موجود و قیمت روز شمش در سایزهای مختلف، با کارشناسان کاوه متال در تماس باشید.
کاوه متال (kavehmetal.com) در زمینه تامین، فروش و صادرات مقاطع فولادی از جمله شمش، میلگرد و ورق فعالیت می‌کند. اعداد این جدول بر پایه فرمول مهندسی استاندارد و چگالی مرجع فولاد کربنی محاسبه شده‌اند.